Process Landscape چیست؟
در بسیاری از سازمانها، زمانی که صحبت از مدیریت فرآیندهای کسبوکار (BPMS) میشود، تمرکز مستقیماً روی مدلسازی فرآیندها با BPMN قرار میگیرد. اما یک سؤال مهم وجود دارد:
قبل از مدلسازی فرآیندها، آیا تصویری از کل فرآیندهای سازمان داریم؟
پاسخ این سؤال، مفهوم Process Landscape را شکل میدهد.
Process Landscape یا نقشه فرآیندهای سازمان، نمایی کلان از تمام فرآیندهای اصلی، پشتیبان و مدیریتی سازمان ارائه میدهد و مشخص میکند هر فرآیند چه جایگاهی در تحقق اهداف کسبوکار دارد.
دیدگاه BPMExpert
در تجربه اجرای پروژههای BPMS در بانکها، بیمهها و صنایع مختلف، یکی از رایجترین اشتباهات این است که سازمانها مستقیماً وارد طراحی نمودارهای BPMN میشوند، بدون اینکه ابتدا تصویری جامع از فرآیندهای خود داشته باشند.
نتیجه این رویکرد، تولید دهها یا حتی صدها نمودار پراکنده است که ارتباط مشخصی با اهداف کلان سازمان ندارند و نگهداری آنها در بلندمدت دشوار میشود.
به همین دلیل، طراحی Process Landscape باید پیش از ورود به مدلسازی جزئی انجام شود.
چرا Process Landscape اهمیت دارد؟
طراحی یک Process Landscape مناسب مزایای متعددی دارد:
- ایجاد دید یکپارچه از فرآیندهای سازمان
- شناسایی فرآیندهای اصلی و پشتیبان
- جلوگیری از مدلسازی تکراری
- اولویتبندی پروژههای بهبود فرآیند
- تسهیل استقرار BPMS
- ایجاد زبان مشترک بین مدیران و کارشناسان
اجزای اصلی Process Landscape
یک Process Landscape استاندارد معمولاً شامل سه دسته فرآیند است:
۱. فرآیندهای اصلی (Core Processes)
فرآیندهایی که مستقیماً برای مشتری ارزش ایجاد میکنند.
مانند:
- فروش
- ارائه خدمات
- تولید
- پشتیبانی مشتریان
۲. فرآیندهای پشتیبان (Support Processes)
فرآیندهایی که از فرآیندهای اصلی حمایت میکنند.
مانند:
- منابع انسانی
- مالی
- فناوری اطلاعات
- تدارکات
۳. فرآیندهای مدیریتی (Management Processes)
فرآیندهای مرتبط با برنامهریزی، کنترل و حاکمیت سازمان.
مانند:
- مدیریت استراتژیک
- مدیریت ریسک
- مدیریت عملکرد
- مدیریت کیفیت
تفاوت Process Landscape و BPMN
یکی از اشتباهات رایج، یکسان دانستن این دو مفهوم است.
| Process Landscape | BPMN |
|---|---|
| نمای کلان سازمان | نمای جزئی یک فرآیند |
| سطح معماری | سطح اجرا |
| مناسب مدیران | مناسب تحلیلگران و توسعهدهندگان |
| مشخصکننده ارتباط فرآیندها | مشخصکننده جریان فعالیتها |
به بیان ساده، Process Landscape نقشه شهر است و BPMN نقشه یک خیابان.
ارتباط Process Landscape با معماری فرآیند
Process Landscape یکی از مهمترین اجزای Process Architecture است.
در واقع، معماری فرآیند پاسخ میدهد:
- چه فرآیندهایی داریم؟
- چگونه به هم مرتبط هستند؟
- هر فرآیند چه ارزشی ایجاد میکند؟
- مسئول هر فرآیند چه کسی است؟
Process Landscape این ارتباطات را در سطح کلان نمایش میدهد.
ارتباط با BPMS
یکی از مزایای مهم داشتن Process Landscape، انتخاب صحیح فرآیندهایی است که باید در BPMS پیادهسازی شوند.
اگر سازمان بدون این نقشه وارد پروژه BPMS شود، معمولاً با مشکلات زیر مواجه میشود:
- اولویتبندی نادرست فرآیندها
- دوبارهکاری
- افزایش هزینه توسعه
- دشواری در توسعه سامانه در آینده
بهترین روش طراحی Process Landscape
پیشنهاد BPMExpert شامل این مراحل است:
- شناسایی مأموریت و اهداف سازمان
- استخراج زنجیره ارزش (Value Stream)
- شناسایی قابلیتهای کسبوکار (Business Capabilities)
- دستهبندی فرآیندهای اصلی، پشتیبان و مدیریتی
- تعیین مالک هر فرآیند
- ترسیم ارتباط بین فرآیندها
- اولویتبندی برای بهبود یا اتوماسیون
اشتباهات رایج
- شروع پروژه با BPMN به جای طراحی معماری
- مدلسازی همه فرآیندها بدون اولویت
- نبود مالک فرآیند
- عدم ارتباط فرآیندها با اهداف کسبوکار
- بهروزرسانی نکردن Process Landscape
جمعبندی
Process Landscape صرفاً یک نمودار نیست؛ بلکه پایهای برای مدیریت فرآیند، معماری سازمانی و اجرای موفق پروژههای BPMS است.
سازمانهایی که پیش از مدلسازی جزئی، نقشه کلان فرآیندهای خود را طراحی میکنند، در مسیر بهبود، اتوماسیون و تحول دیجیتال تصمیمهای دقیقتر و کمریسکتری میگیرند.
اگر هدف شما استقرار موفق BPMS است، توصیه میشود پیش از هر چیز، تصویری روشن از معماری فرآیندهای سازمان خود ایجاد کنید.
سوالات متداول
آیا Process Landscape همان BPMN است؟
خیر. Process Landscape نمای کلان فرآیندهای سازمان را نمایش میدهد، در حالی که BPMN برای مدلسازی جزئی یک فرآیند استفاده میشود.
آیا قبل از پیادهسازی BPMS باید Process Landscape طراحی شود؟
بله. این کار باعث میشود فرآیندهای مناسب برای اتوماسیون شناسایی و اولویتبندی شوند.
آیا همه سازمانها به Process Landscape نیاز دارند؟
تقریباً تمام سازمانهای متوسط و بزرگ که قصد مدیریت یا بهبود فرآیندهای خود را دارند، از داشتن یک Process Landscape استاندارد بهرهمند میشوند.
دیدگاهی یافت نشد